باورهاي نادرست در مورد سويا
امروزه سويا سرفصل بسياري از خبرهاي پزشکي را در رسانه‌ها به خود اختصاص داده است. از اينرو با جستجو در منابع معتبر پزشکي و تغذيه به شما کمک مي‌کنيم تا بتوانيد به درستي يا نادرستي مطالبي که روزانه مي‌شنويد، دست يابيد. در صورت گرفتن اطلاعات بيشتر مي‌توانيد با ما در ارتباط باشيد.

باور نادرست: شير سويا بخوبي شير گاو نيست.
واقعيت: شيرسوياي مكسوي بسياري از مواد مغذي مهم از جمله کلسيم و پروتئين را مانند شيرگاو تامين مي‌کند. افزون بر آن بر خلاف شيرگاو، شيرسويا داراي چربي اشباع کمي است و کلسترول ندارد.

باور نادرست: مصرف سويا به دليل آلرژي‌زايي خطرناک است.
واقعيت: پروتئين سويا يکي از هشت ماده غذايي آلرژن است. در اين فهرست سويا در کنار شيرگاو، تخم مرغ، بادام زميني، انواع مغزها، صدف و گندم قرار مي‌گيرد. سويا براي افرادي که به آن آلرژي دارند، مفيد نيست اما هيچ اثر منفي روي ساير افرادي که آلرژي ندارند، نمي گذارد. اگر شما جزو آن دسته از افرادي هستيد که به سويا آلرژي داريد حتما با پزشک خود مشورت نماييد و هنگام خريد به برچسب مواد غذايي توجه کنيد.

باور نادرست: سويا با جذب املاح تداخل دارد.
واقعيت: اين باور نادرست از آنجا ناشي مي‌شود که لوبياي سويا همانند ساير حبوبات و غلات کامل حاوي اسيد فيتيک است. اسيد فيتيک ماده‌اي است که سبب کاهش جذب املاح مي‌شود. اما پژوهش‌هاي اخير نشان مي‌دهند که مصرف روزانه سويا در مدت زمان طولاني هيچ اثر منفي روي تعادل املاح بدن ندارد (1).

باور نادرست: سويا حاوي مواد ضد مغذي است.
واقعيت: همانند باور نادرست کاهش جذب مواد مغذي، اين باور نيز از آنجا ناشي مي شود که لوبياي سويا همراه با ساير حبوبات و غلات کامل حاوي اسيد فيتيک است. اين ماده باعث کاهش جذب املاح مي‌شود. اما پژوهش هاي اخير نشان مي‌دهد که مصرف روزانه و طولاني مدت سويا اثر منفي روي تعادل املاح ندارد. آهن نيز يکي از املاحي است كه هميشه همراه با مصرف سويا مطرح شده است (1). زماني متخصصان تغذيه بر اين باور بودند که جذب آهن از منابع گياهي همانند سويا بسيار ناچيز است. اما همزمان با بهبود روش هاي پژوهش، مطالعات نشان داد که جذب آهن سويا بسيار خوب است و افزودن سويا به برنامه غذايي اثر منفي روي وضعيت آهن ندارد (2،3).

باور نادرست: پروتئين سويا کيفيت پاييني دارد زيرا منشا آن گياهي است.
واقعيت: پروتئين سويا تنها پروتئين کامل با منشا گياهي است که حاوي همه اسيدهاي آمينه ضروري به مقدار کافي براي تامين نيازهاي بدن است. جامعه پزشکي و تغذيه و سازمان غذا و دارو آمريكا (FDA)، ارزش غذايي پروتئين سويا را معادل پروتئين حيواني در نظر مي‌گيرند.

باور نادرست: همه انواع فرآورده‌هاي سويا از نظر مواد مغذي مشابه يکديگرند.
واقعيت: همه انواع لوبياي سويا بطور طبيعي داراي فيبر، اسيدهاي چرب امگا 3 و انواع مختلف ويتامين و املاحي مانند فولات و پتاسيم هستند. اما همه فرآورده‌هاي حاصل از لوبياي سويا اين مواد مغذي را تامين نمي‌کنند. شير سويايي که از لوبياي سويا بدست مي‌آيد حاوي فيبر و همه مواد مغذي اصلي پروتئين لوبياي سويا خواهد بود. اما فرآورده‌هاي حاصل از سويا مانند مکمل سويا و پروتئين ايزوله سويا داراي فيبر و همه مواد مغذي موجود در لوبياى سويا نيستند.

باور نادرست: همه شيرهاي سويا مشابه يکديگرند.
واقعيت: دو نوع شيرسويا در بازار موجود است: آن دسته که از لوبياي کامل سويا توليد مي‌شوند و دسته‌اي ديگر که از پروتئين ايزوله سويا بدست مي آيند. شيرهاي حاصل از لوبياي سويا مانند شيرسوياي مکسوي از خيساندن و خرد کردن لوبياي سويا و حذف بخش‌هاي فيبري غيرقابل هضم توليد مي‌شوند و محصول اين فرايند شير پايه سويا است که به آن آب، طعم دهنده و کلسيم اضافه و خوب مخلوط و هم زده مي‌شوند. اين فرآيند روي لوبياي کامل سويا نه تنها پروتئين را حفظ مي‌کند که اجزاي مهم پروتئين سويا را مانند ايزوفلاوون‌ها، اسيدهاي چرب ضروري، اسيد چرب امگا 3 و مقداري از فيبر را در خود نگه‌مي‌دارد. اما شيرسويا توليد شده از پروتئين ايزوله سويا تحت فرآيند بيشتري قرار مي‌گيرد و از طريق استخراج با روش شيميايي روي سويا بدست مي‌آيد. سپس پروتئين سويا براي بار دوم با آب و ساير مواد افزودني ترکيب مي‌شود.

باور نادرست: آرد سويا و پودر پروتئين سويا مشابه يکديگرند.
واقعيت: آرد سويا با پودر پروتئين سويا بسيار متفاوت است زيرا آرد سويا با حداقل فرآيند روي لوبياي سويا به طريق مکانيکي بدست مي‌آيد اما براي تهيه پودر پروتئين سويا فرآيند زيادي روي سويا انجام مي‌شود و با روش شيميايي از لوبياي سويا توليد مي‌گردد.

باور نادرست: سويا سبب ناراحتي معده مي‌شود.
واقعيت: در حاليکه هر نوع ماده غذايي مي‌تواند سبب حساسيت در شماري از افراد شود، شواهد اندکي موجود است که سويا نسبت به ساير مواد غذايي سبب تحريک معده مي‌شود. همچنين شيرسويا جانشين مناسبي براي شيرگاو توسط افرادي است که به قند شير (لاکتوز) حساسيت دارند. اگر فردي به سويا حساسيت دارد بهتر است با پزشک خود مشورت کند و به هنگام خريد به برچسب مواد غذايي توجه نمايد.

  بارداري و باروري

باور نادرست: سويا روي باروري اثر مي‌گذارد.
واقعيت: هيچ گونه شواهد علمي مبني بر مصرف سويا و اثر روي باروري وجود ندارد.

باور نادرست: مصرف سويا روي اسپرم مردان اثر مي‌گذارد.
واقعيت: هيچگونه داده باليني دال بر اثر منفي سويا روي کيفيت و کميت اسپرم وجود ندارد. 3 کارآزمايي باليني در مورد اثر مصرف سويا بر روي کيفيت و کميت اسپرم مردان انجام شد و نشان داد که سويا هيچ اثري روي اسپرم مردان ندارد (1،4،5). همچنين نتايج نشان داد که ارتباطي بين مصرف سويا و ميزان هورمون مردانه وجود ندارد (6).

باور نادرست: سويا براي مصرف زنان باردار مناسب نيست.
واقعيت: شواهد علمي مبني بر مضر بودن مصرف سويا در زنان باردار وجود ندارد. در حقيقت نوشيدني‌هاي غني شده با سويا و شيرسويا مانند شيرسوياي مکسوي خوشمزه هستند و منبع مناسبي براي تامين بسياري از مواد مغذي از جمله كلسيم و پروتئين با كيفيت بالا محسوب مي‌شوند که براي دوران بارداري مهم هستند. شيرسويا فاقد لاکتوز است که ممکن است براي زنان باردار داراي عدم تحمل لاکتوز مفيد باشد. اگر شما باردار هستيد از پزشک خود در مورد رژيم غذايي سالم سوال کنيد.

  کودکان

باور نادرست: سويا براي کودکان مفيد نيست.
واقعيت: نوشيدني سويا مانند شير مکسوي و ساير فرآورده‌هاي سويا مي‌تواند افزودني مغذي براى رژيم غذايي کودک باشد. بيشتر کودکان مي‌توانند پس از ي کسالگي از شيرسويا که مشابه شيرگاو است، استفاده کنند. از آنجاييکه همه کودکان مانند يکديگر نيستند، مکسوي توصيه مي‌کند که قبل از هرگونه تغيير در رژيم غذايي کودک خود با پزشک متخصص کودکان مشورت نماييد. شيرسوياي مکسوي منبع خوبي از پروتئين با کيفيت بالا است که بسياري از مواد مغذي مشابه شير گاو را تامين مي‌کند از جمله کلسيم، پتاسيم و ريبوفلاوين(B2). شيرسويا و ساير جايگزين هاي شير نبايد مانند شير خشک و شير حيواني به نوزادان و کودکان زير يکسال داده شود.

باور نادرست: سويا سبب رشد و تکامل کودک نمي‌شود.
واقعيت: جامعه پزشکي و متخصصان تغذيه بر اين باورند که سويا نقش ارزشمندي را در رژيم غذايي سالم و متعادل براي مردان، زنان و کودکان بازي مي‌کند. سويا يک پروتئين کامل گياهي است به اين مفهوم که داراي همه اسيدهاي آمينه ضروري براي سلامت مطلوب فرد است. نوشيدني سويا مانند شير مکسوي منبع عالي از کلسيم است که براي رشد و نمو کودکان ضروري است.

باور نادرست: مصرف سويا بر رشد جنسي اثر دارد.
واقعيت: هيچگونه شواهد علمي مبني بر اثر سويا بر رشد جنسي موجود نيست. سويا حاوي هورمون استروژن نيست اما داراي ايزوفلاوون است که فيتواستروژن يا استروژن گياهي ناميده مي‌شود. در حالي که ساختمان شيميايي ايزوفلاوون مشابه استروژن است اما عملکرد استروژن حيواني و استروژن گياهي در بدن بسيار متفاوت است. ايزوفلاوون داراي اثرات مفيدي در بدن است از جمله نقش بالقوه‌اي در حمايت از قلب و سلامت استخوان دارد، علايم يائسگى را به حداقل مي‌رساند و خطر برخي از انواع سرطان را کاهش مي‌دهد.

هورمون ها و عملکرد جنسي

باور نادرست: مصرف سويا روي رشد جنسي اثر دارد.
واقعيت: هيچگونه شواهد علمي مبني بر اثر سويا بر رشد جنسي موجود نيست. سويا حاوي هورمون استروژن نيست اما داراي ايزوفلاوون است که فيتواستروژن يا استروژن گياهي ناميده مي‌شود. در حالي که ساختمان شيميايي ايزوفلاوون مشابه استروژن است اما عملکرد استروژن حيواني و استروژن گياهي در بدن بسيار متفاوت است. ايزوفلاوون داراي اثرات مفيدي در بدن است از جمله نقش بالقوه اي در حمايت از قلب و سلامت استخوان دارد، علايم يائسگى را به حداقل مي‌رساند و خطر برخي از انواع سرطان را کاهش مي‌دهد.

باور نادرست: سويا حاوي استروژن است.
واقعيت: سويا حاوي استروژن نيست اما داراي ايزوفلاوون است که فيتواستروژن يا استروژن گياهي ناميده مي‌شود. در حالي که ساختمان شيميايي ايزوفلاوون مشابه استروژن است اما عملکرد استروژن حيواني و استروژن گياهي در بدن بسيار متفاوت است. ايزوفلاوون داراي اثرات مفيدي در بدن است از جمله نقش بالقوه‌اي در حمايت از قلب و سلامت استخوان دارد، علايم يائسگى را به حداقل مي‌رساند و خطر برخي از انواع سرطان را کاهش مي‌دهد.

باور نادرست: مصرف سويا روي ميل جنسي اثر مي‌گذارد.
واقعيت: هيچ نوع شواهد علمي مبني بر اثر سويا روي ميل جنسي وجود ندارد.

باور نادرست: سويا سبب تشديد مشکلات تيروئيد مي‌شود.
واقعيت: هيچ داده علمي در مورد غذاهاي حاوي سويا (به صورت پخته و يا جرارت ديده) يا ايزوفلاوون سويا وجود ندارد که برروي عملکرد غده تيروئيد اثر منفي يگذارد.مصرف سوياي هام به هيچ وجه توصيه نمي‌شود زيرا با جذب يد تداخل دارد.
تعدادي مطالعه نشان داده‌اند که مصرف غذاهاي حاوي سويا بر دوز مصرفي داروي هورمون تيروئيد در بيماران مبتلا به بيماري تيروئيد اثر مي‌گذارد. اين موضوع مشابه ساير تداخلات غذا-داروي رايج است و نشان نمي‌دهد که بين سويا و سلامت تيروئيد رابطه اي وجود دارد (7). بيماراني که از داروي تيروئيد استفاده مي‌کنند بايد در ارتباط نزديک با پزشک خود باشند تا از دوز موثر دارو اطمينان يابند.

 سرطان و ساير بيماري‌ها

باور نادرست: سويا خطر سرطان را افزايش مي‌دهد.
واقعيت: در واقع شماري از مطالعات علمي ارتباطي بين مصرف سويا و کاهش خطر سرطان‌هاي خاص مانند سرطان پستان (8) و پروستات (9) يافته‌اند. بسياري از پژوهشگران خاطر نشان مي‌سازند جمعيت آسيايي که بطور سنتي در رژيم غذايي خود از سويا به ميزان زياد استفاده مي‌کنند، به ميزان كمتري به سرطان پستان مبتلا مي‌شوند(10). هنوز پژوهش هاي بيشتري مورد نياز است تا نتيجه‌گيري قطعي در مورد سويا و اثرات مفيد آن روي سرطان انجام شود. اما امروزه جامعه پزشکي و تغذيه غذاهاي حاوي سويا (مانند شيرسويا) را به عنوان بخشي از رژيم غذايي سالم مي‌شناسند.

باور نادرست: سويا براي بيماران مبتلا به سرطان و افراد درمان شده از اين بيماري مناسب نيست.
واقعيت: انجمن سرطان امريکا بيان مي‌کند که بيماران مبتلا به سرطان مي‌توانند غذاهاي حاوي سويا مانند شيرسويا و توفو را بطور مرتب استفاده کنند. اخيرا مطالعه‌اي بزرگ نشان داده که سويا ته تنها مفيد است بلکه اثر مثبت دارد و به پتانسيل کاهش بروز بازگشت تومور پستان کمک مي‌کند (11). بطور کلي تا زماني که به نتيجه گيري کلي دست يابيم توصيه مي شود زنان يائسه اي که در خانواده آنان سابقه سرطان پستان وجود دارد مي توانند در هفته 4-3 بار از فرآورده هاي سويا استفاده نمايند.

باور نادرست: سويا خطر بيماري قلبي را افزايش مي‌دهد.
واقعيت: در حقيقت سازمان غذا و دارو مصرف 25 گرم پروتئين سويا در روز به صورت بخشي از رژيم غذايي سالم را توصيه مي‌کند که منجر به کاهش چربي و کلسترول غذا مي‌شود تا خطر بيماري قلبي کاهش يابد. بيش از 80 مطالعه طي 40 سال گذشته نشان داده‌اند که پروتئين سويا بطور مستقيم سبب کاهش کلسترول بد (LDLc) مي‌شود. همچنين بطور طبيعي سويا حاوي اسيدهاي چرب امگا 3 است که در سلامت قلب نقش دارد. افزون بر آن، غذاهاي گياهي مانند شيرسويا اغلب از نظر چربي اشباع و کلسترول پايين‌تر از غذاهاي حيواني هستند که مي‌توانند انتخابي هوشمندانه در شيوه زندگي سالم محسوب شوند.

باور نادرست: سويا به سيستم ايمني بدن آسيب مي‌رساند.
واقعيت: هيچگونه شواهد علمي که بيانگر اثر منفي سويا روي سيستم ايمني باشد وجود ندارد. اين باور نادرست از مطالعات حيواني بدست آمد که موش را در معرض مصرف زياد ترکيبات ايزوله سويا قرار دادند و تغييراتي در سيستم ايمني آنها بوجود آمد و هر دو مثبت و منفي مشاهده شد. افزون بر آن مطالعه روي انسان نشان داد که سويا اثر منفي روي سيستم ايمني ندارد و حتي ممکن است سبب افزايش عملکرد سيستم ايمني بدن شود (12). 

منابع

1. Messina M, Watanabe S, Setchell KD. Report on the 8th International Symposium on the Role of Soy in Health Promotion and Chronic Disease Prevention and Treatment. J Nutr. 2009 Apr; 139:796S-802S.
2. Murray-Kolb LE, Welch R, Theil EC, Beard JL. Women with low iron stores absorb iron from soybeans. Am J Clin Nutr. 2003 Jan; 77:180-3. Lonnerdal B, Bryant A, Liu X, Theil EC. Iron absorption from soybean ferritin in nonanemic women. Am J Clin Nutr. 2006 Jan; 83:103-7.
4. Mitchell JH, Cawood E, Kinniburgh D, Provan A, Collins AR, Irvine DS. Effect of a phytoestrogen food supplement on reproductive health in normal males. Clin Sci (Lond). 2001 Jun; 100:613-8.
5. Beaton LK, McVeigh BL, Dillingham BL, Lampe JW, Duncan AM. Soy protein isolates of varying isoflavone content do not adversely affect semen quality in healthy young men. Fertil Steril. 2009 Oct 9.
6. Hamilton-Reeves JM, Vazquez G, Duval SJ, Phipps WR, Kurzer MS, Messina MJ. Clinical studies show no effects of soy protein or isoflavones on reproductive hormones in men: results of a meta-analysis. Fertil Steril. 2009 Jun 11.
7. Messina M, Redmond G. Effects of soy protein and soybean isoflavones on thyroid function in healthy adults and hypothyroid patients: a review of the relevant literature. Thyroid. 2006 Mar; 16:249-58.
8. Wu AH, Yu MC, Tseng CC, Pike MC. Epidemiology of soy exposures and breast cancer risk. Br J Cancer. 2008 Jan 15; 98:9-14.
9. Yan L, Spitznagel EL. Soy consumption and prostate cancer risk in men: a revisit of a meta-analysis. Am J Clin Nutr. 2009 Feb 11.
10. Pisani P, Bray F, Parkin DM. Estimates of the world-wide prevalence of cancer for 25 sites in the adult population. Int J Cancer. 2002 Jan 1; 97:72-81.
11. Doyle C, Kushi LH, Byers T, Courneya KS, Demark-Wahnefried W, Grant B, McTiernan A, Rock CL, Thompson C, et al. Nutrition and physical activity during and after cancer treatment: an american cancer society guide for informed choices. CA Cancer J Clin. 2006 Nov-Dec; 56:323-53.
12. Ryan-Borchers TA, Park JS, Chew BP, McGuire MK, Fournier LR, Beerman KA. Soy isoflavones modulate immune function in healthy postmenopausal women. Am J Clin Nutr. 2006 May; 83:1118-25.